Pages

Subscribe:
  • નરસિંહ મહેતા

    આદિ કવિ નરસિંહ મહેતાનો જન્મ ભાવનગર જિલ્લાના તળાજા ગામમા સંભવત : 1414-1480 માં વડનગરા નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. એમના પિતાનુ નામ કૃષ્ણદાસ અને માતાનું નામ દયાકોર હતું એમ માનવામાં આવે છે. નરસિંહ મહેતા ત્રણ વર્ષના હતાં...

  • બજરંગદાસ બાપા

    બાપાસીતારામ - બજરંગદાસ બાપાનો જન્મ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાનાં આધેવાડા ખાતે રામાનંદી સાધુ હીરાદાસને ઘરે થયો હતો. તેમની માતાનું નામ શિવકુંવરબા હતું. પિતા હીરાદાસને ત્રણ પુત્રો હતા તેમાંના એક બજરંગદાસ બાપુ. બજરંગદાસ બાપાનું સાંસારિક નામ ભક્તિરામ હતું...

  • મેકરણ દાદા

    આપણા સૌરાષ્ટ્રની ભૂમિ મહાપુરુષોને કારણે ઘણી પાવન છે. તેમજ ગુજરાતના અન્ય પ્રદેશોમાં પણ મહાન સંતો થઈ ગયા છે. એવા એક મહાન ઓલિયા સંત શ્રી દાદા મેકરણ ક્ચ્છ પ્રદેશ માં ૧૭મી સદીમાં થઈ ગયા હતાં. સંત દાદા મેકરણ નો જન્મ ક્ચ્છ જીલ્લાના ધ્રંગ ગામે ભાટ્ટી રાજપૂત હરગોપાલજીના ઘરે...

Showing posts with label ભારતના પ્રાચીન લોકકવિઓ - Ancient Poets of India. Show all posts
Showing posts with label ભારતના પ્રાચીન લોકકવિઓ - Ancient Poets of India. Show all posts

14 January 2012

ભારતના પ્રાચીન લોકકવિઓ - List of Ancient Indian Poets

1 કવિ અંબિકાદત્ત 143 કવિ પજનેશ
2 કવિ અંબુજ 144 કવિ પદ્માકર
3 કવિ અકબરશાહ 145 કવિ પરમેશ
4 કવિ અજાન 146 કવિ પહાર
5 કવિ અનંત 147 કવિ પિંગલસિંહ
6 કવિ અનન્ય 148 કવિ પૃથ્વીરાજ
7 કવિ અલરાજ 149 કવિ પ્રખીનાથ
8 કવિ અહમદ 150 કવિ પ્રધાન
9 કવિ આલમ 151 કવિ પ્રાગ
10 કવિ ઇન્દુ 152 કવિ પ્રિયાદાસ
11 કવિ ઉદયભાણ 153 કવિ પ્રેમ
12 કવિ ઉધ્ધવ 154 કવિ ફકરૂદીન
13 કવિ ઋષિકેશ 155 કવિ ફેરન
14 કવિ ઋષિનાથ 156 કવિ બંશગોપાલ
15 કવિ એદીલ 157 કવિ બનવારી
16 કવિ ઓંકર 158 કવિ બનારસી
17 કવિ ઓધ 159 કવિ બલભદ્ર
18 કવિ કનીલાલ 160 કવિ બળદેવ
19 કવિ કનૈયાલાલ 161 કવિ બાજીદ
20 કવિ કમનીય 162 કવિ બાલકૃષ્ણ
21 કવિ કમલકાંત 163 કવિ બાલચંદ
22 કવિ કમાલ 164 કવિ બિહારી (પહેલા)
23 કવિ કમાલ(બીજા) 165 કવિ બિહારી (બીજા)
24 કવિ કરણી દાનજી 166 કવિ બીરબલ (બ્રમ્હ)
25 કવિ કરનદાન 167 કવિ બેની
26 કવિ કર્નેશ 168 કવિ બોધ અથવા બુદ્ધિસેન
27 કવિ કલ્યાણ 169 કવિ બ્ર્મ્હનંદ
28 કવિ કવિન્દ્ર 170 કવિ ભક્ત ઇશરદાનજી
29 કવિ કવિરાજ 171 કવિ ભગવંત (ત્રીજા)
30 કવિ કાદર 172 કવિ ભગવંત (પહેલા)
31 કવિ કાન(પહેલા) 173 કવિ ભગવંત (બીજા)
32 કવિ કાન(બીજા) 174 કવિ ભરમી
33 કવિ કાન્હ 175 કવિ ભાણ
34 કવિ કારણકવિ કર્ણસિંહજી 176 કવિ ભારત
35 કવિ કાલિદાસ 177 કવિ ભાવનાદાસ
36 કવિ કાશીરામ 178 કવિ ભિખારીદાસ
37 કવિ કિશન 179 કવિ ભુરાભાઈ
38 કવિ કિશોર 180 કવિ ભૂધર
39 કવિ કુંદન 181 કવિ ભૈયા
40 કવિ કૃષ્ણ 182 કવિ ભોજરાજ
41 કવિ કૃષ્ણદાસ 183 કવિ ભૌન
42 કવિ કૃષ્ણલાલ 184 કવિ મંડન
43 કવિ કેવલ 185 કવિ મણિયાર
44 કવિ કેશરાજી રાઠોડ 186 કવિ મતિરામ
45 કવિ કેશરી (કેશરીસિંહ) 187 કવિ મયારામ
46 કવિ કેશલદાસ 188 કવિ મસ્ત(જીવાભાઈ)
47 કવિ કેશવ 189 કવિ મહમદ
48 કવિ કેશવલાલ 190 કવિ મહેશદત્ત
49 કવિ ક્ષેમ 191 કવિ માન અથવા ખુમાન
50 કવિ ખૂબચંદ 192 કવિ માનસિંહજી
51 કવિ ખેમકરણ 193 કવિ માર્કંડ
52 કવિ ગંગારામ 194 કવિ મીર
53 કવિ ગજાનંદ 195 કવિ મુક્તાનંદ
54 કવિ ગજેન્દ્રશાહી 196 કવિ મુબારક
55 કવિ ગણેશપુરી 197 કવિ મુરારીદાન
56 કવિ ગદ્દ 198 કવિ મેરામણસિંહજી
57 કવિ ગિરધર (ત્રીજા) 199 કવિ મોતીરામ
58 કવિ ગિરધર(પહેલા) 200 કવિ મૌડજી
59 કવિ ગિરધર(બીજા) 201 કવિ રઘુનંદન
60 કવિ ગીધ 202 કવિ રઘુનાથ
61 કવિ ગુણદેવ 203 કવિ રઘુરાજ
62 કવિ ગુણવંત 204 કવિ રઘુસીંધુ
63 કવિ ગુણાકાર 205 કવિ રણછોડજી
64 કવિ ગુમરાવ 206 કવિ રણમલ
65 કવિ ગુમાનસિંહ 207 કવિ રણમલ્લસિંહજી
66 કવિ ગુરુદત્ત 208 કવિ રતનદાસજી
67 કવિ ગુરુદીન 209 કવિ રવીરાજ
68 કવિ ગુલાબ કે ગુલાબસિંહ 210 કવિ રવીરામ (આદીતરામ)
69 કવિ ગુલામી 211 કવિ રસલીન
70 કવિ ગુલાલ 212 કવિ રહીમ
71 કવિ ગોકલ 213 કવિ રાજ
72 કવિ ગોખ (પહેલા) 214 કવિ રાજારામ
73 કવિ ગોપ 215 કવિ રાણિંગ
74 કવિ ગોપ (બીજા) 216 કવિ રામકિંકર
75 કવિ ગોપલાનંદ 217 કવિ રામચંદ
76 કવિ ગોપાલ 218 કવિ રામનાથ
77 કવિ ગોપાલદાસ 219 કવિ રૂપણારાયણ
78 કવિ ગોપાલશરણ 220 કવિ લખપતજી
79 કવિ ગોપીનાથ 221 કવિ લછીરામ
80 કવિ ગોવિંદ 222 કવિ લાલ (પહેલા)
81 કવિ ગોવિંદ (ત્ર્રીજા) 223 કવિ લાલ (બીજા)
82 કવિ ગોવિંદ (બીજા) 224 કવિ લાલ ખડગમલ
83 કવિ ગોવીન્ચંદ્ર 225 કવિ લોચન
84 કવિ ગ્વાલ 226 કવિ વલ્લભ
85 કવિ ઘનશ્યામ 227 કવિ વિજયરાવ
86 કવિ ઘાસીરામ 228 કવિ વિશ્વનાથ
87 કવિ ચંદ 229 કવિ વૃંદ
88 કવિ ચંદન 230 કવિ વૈતાલ
89 કવિ ચતુર 231 કવિ શાલીગ્રામ
90 કવિ ચતુરસિંહ 232 કવિ શિવદસરાય
91 કવિ ચીમનેશ 233 કવિ શિવનાથ
92 કવિ ચોરામલ 234 કવિ શિવપ્રસન્ન
93 કવિ છિતિપાલ 235 કવિ શિવપ્રસાદ
94 કવિ જગલાલ 236 કવિ શિવસિંહ
95 કવિ જટમલ 237 કવિ શીતલ
96 કવિ જમાલ 238 કવિ શેખશાદી
97 કવિ જયકરણ 239 કવિ શેષ
98 કવિ જયકૃષ્ણ 240 કવિ શેહેરીયાર
99 કવિ જશવંત 241 કવિ શ્યામદાસ
100 કવિ જશુરામ 242 કવિ શ્યામલાલ
101 કવિ જીવન 243 કવિ શ્યામસુંદર
102 કવિ જુગલ કિશોર 244 કવિ શ્રીપતિ
103 કવિ જેષ્ટલાવ 245 કવિ સંગ
104 કવિ ટોડરમલ 246 કવિ સંત દાદુ
105 કવિ ઠાકુર 247 કવિ સંતદાસ
106 કવિ ડુંગરસિંહ 248 કવિ સકલ
107 કવિ તાનસેન 249 કવિ સન્ન્મ
108 કવિ તેહી 250 કવિ સીખી
109 કવિ તોષ 251 કવિ સીતારામ
110 કવિ તોષ (બીજા) 252 કવિ સુંદર (પહેલા)
111 કવિ ત્રિકમ 253 કવિ સુંદર (બીજા)
112 કવિ દજરામ 254 કવિ સેન
113 કવિ દયારામ 255 કવિ સેનાપતિ
114 કવિ દાહાભાઈ 256 કવિ સોહન
115 કવિ દિન દયાલગીરી 257 કવિ સ્વરૂપદાસ
116 કવિ દિન દરવેશ 258 કવિ હનુમાન
117 કવિ દીહમ 259 કવિ હમીર
118 કવિ દુરસાજી આઢા 260 કવિ હરજીવન
119 કવિ દુર્ગાદત્ત 261 કવિ હરદાન
120 કવિ દુલહ 262 કવિ હરસુર
121 કવિ દેવદત્ત 263 કવિ હરિચંદ
122 કવિ દેવીદાસ 264 કવિ હરિચંદ્ર
123 કવિ દેવીસહાય 265 કવિ હરિચરણદાસજી
124 કવિ દ્રોણ 266 કવિ હરિદત્ત
125 કવિ ધંગાદત્ત 267 કવિ હરિદાસ (પહેલા)
126 કવિ ધનાનંદ 268 કવિ હરિદાસ (બીજા)
127 કવિ ધનીરામ 269 કવિ હરિરામ
128 કવિ ધર્મધુરંધર 270 કવિ હરિસિંહ
129 કવિ ધર્મસિંહ 271 કવિ હરીલાલ
130 કવિ ધુરંધર 272 કવિ હાફિજ
131 કવિ ધ્રુવદાસ 273 કવિ હીરાલાલ
132 કવિ નથુરામ 274 કવિ હેમ
133 કવિ નરરા 275 કવિ હોરકેશ
134 કવિ નરસંગ 276 કવિ હોલરામ
135 કવિ નરહર 277 કવિત્રી ચંદ્રકલા
136 કવિ નરોત્તમદાસજી 278 કવિત્રી શિરતાજ
137 કવિ નવનીત 279 ભક્ત કવિ કરશનદાસજી છીપા
138 કવિ નાગર કે નાગરદાસજી 280 ભક્ત કવિ મહાત્મા કબીર
139 કવિ નાથ 281 ભક્ત કવિ સંત તુલસીદાસ
140 કવિ નાયક 282 ભક્ત કવિ સુરદાસ
141 કવિ નિપટ નિરંજન 283 ભક્ત કવિત્રી મીરાંબાઈ
142 કવિ નીલકંઠ 284 રાષ્ટ્ર કવિ ઝવેરચંદ મેઘાણી

Source: "ભારતીય અસ્મિતા"

13 January 2012

કવિ કાળીદાસ : Poet Kalidas

બનપુરા – કાનપુરના વતની કવિ કાલિદાસનો જન્મ બ્રામ્હણ જ્ઞાતિમાં સવંત ૧૭૧૦ માં થયો હતો તેમેણે "વધૂ વિનોદ" "કાળીદાસ હજારા" તેમજ "જંજીરાદિ" ગ્રંથો રચ્યા છે. અહિં છે તેની કવિતાનો એક છપ્પ્ય.


છપ્પ્ય: અષ્ટ રેસ એક માસ, માસ બારમે પકે,
પાવક મુખ ભયોજન, લોક સબ નજરે દેખે
અખર લખે લેલાર, માર ધનિ અનકી મારે
ચંદ્ર બદની ચિત્ ચોર, ધ્યાન મુની જાનકો ટારે
ઈ સિદ્ધ નાહી યોગી નહિ: બિન પૃથ્વી ધૂની
“કાલિદાસ” કવિ ઓચરે, અર્થ કરો પંડિત ગુની.

કવિ કવિરાજ : Poet Kaviraj

આ કવિ નો જન્મ બ્રમ્હભટ્ટ (બારોટ) જ્ઞાતિમાં થયો હતો. તેઓ મૂળ ઉત્તર હિંદના રહીશ પણ તેઓ મોટે ભાગે રજવાડામાં ઘૂમતા રહેતા હતા તેમ કહેવાય છે. તેઓના કવિતાના નમુના રૂપે એક સવૈયો લઈએ.


સવૈયો: ભૂમિ રહી ચહુ ઔર ભરે જલ હૈ.
સુથરી ઋતુ આઈ અષાઢી.
મીઠી મહાધુની મોરનકી,
“કવિરાજ” સુને સબકી રુચિ બાઢી
ઝૂલત ગોપી ગોપળ મિલે,
વૃશભાંકે આંગણ ભીર હે ગાઢી.
હે રે હરિ મિસ વાકી બટા,
ભરી ફેરી ઘટામેં અટા પર કાઢી.

કવિ કવિન્દ્ર : Poet Kavindra

અન્પુરા નિવાસી કવિ ઉદયનાથ ત્રિવેદી કાલિદાસ કવિના પુતા હતા. તેને ઉમરેઠ ના નરેશે “કવિન્દ્ર” ની પદવી પ્રદાન કરી હતી. તેણે “રસચંદ્રોદય” નામ સુંદર ગ્રંથ ની રચના કરી છે. તે ઋતુ વર્ણનમાં શ્રાવણ માસને આ રીતે હિલોળે છે.


કવિત: લાગ્યો યહ સાવન, સ્નેહ સર સાવન
સલિલ બર સાવન, પટાધર ઠટાનકો
ગૌરી ગાંવ ગાવન, લાગી હે ગીત ગાવન
હિન્દોરા ઝૂમ લાવત, ઉઠન છવૈ અટાનકો
ભણત “કવિન્દ્ર” બિજહીજન સતાવન સો
દેઓ ચમકાવત, બીજુલી છ‍િ‌ટા્નકો
પ્યારે પરો પાવન, લલકો લીજે નાવાનસો
દેખો આજુ આવન, સુહાવન ઘટાવનકો.

27 June 2011

કવિ કલ્યાણ : Poet Kalyaan

છંદ ભાસ્કર અને રસચંદ્ર ગ્રંથના કર્તા કવિ કલ્યાણ ડાકોરના વતની તા.એવું અનુમાન છે કે તેઓ સાધુ હતાં અને સં ૧૮૫૧ સુધી હતાં તેમ કહેવાય છે. તેનો કવિ પરત્વેનો આદર નીચેના છપ્પ્યમાં ફલિત તાય છે. 
છપ્પ્ય: દશરથ, બલિ હરીચંદ્ર, યુધિષ્ઠિર ધર્મ સુહાયે
ચક્રવર્તિ સતવૃત, કવિ ન કે કહે કહાયે
ભ્રૂપ વિક્રમાજીત, ભોજ પૃથુરાજ પ્રવીને
ઇન્દ્રજીત શિવરાજ, પાય કવિ પૂજન કીને
જીતી કારની કરી નરેન્દ્ર રાત,
કહી કવિન્દ્ર નકી કહી.
કલ્યાણદેવ કવિરાજ બિન,
યશ દાતા દુજા નહિ.

કવિ કરણદાન : Poet Karandan


આ કવિ નો જન્મ ચારણ જ્ઞાતિમાં થયો હતોતે કુંભાજીની દેરડી પાસેના સનાળી ગામના વાતની હતા. તેમને જશભૂષણ અને રણવીર ચાંપરાજવાળા વિગેરે ગ્રંથો લખ્યા છે. અહીંયા તેમના ઝૂલણા છંદની ફક્ત એક કડી આપી છે.

ઝુલણા: અધર્મ તેં આદર્યું પાપ કે આવડું
એ બધું થાય છે સહન આજે.
કરણ નો પ્રભુ જે દિ’ જાગશે કારમો,
મારવા તુજને મુજ કાજે.
શ્યામના કોરડા લાગશે સામટા,
સંતાણો મિત્ર વિચાર સેવે.
કહ્યું તે પાળ્યું મરદ કેવો ખરો,
કળીને પાપ સન્મુખ કેવે.

કવિ કર્ણસિંહજી : Poet KarnSinhji


ક્ષત્રિય કુળમાં જન્મેલા કરણસિંહજી લખતરના મહારાજા હતા. તેની પાસે ઉદ્ધવ કવિ રહેતા હતા. કર્ણજકતમણી ગ્રંથ તેના નામ ઉપરથી પ્રસિદ્ધ થયો છે. તેઓ ખૂબ કવિ પ્રેમી હતાં. તેઓ સવંત ૧૯૮૦ સુધી હયાત હતાં તેમ માનવામાં આવે છે. આ છે તેના શ્રુંગાર રસનો એક નમુનો.


કવિત: શ્યામ્રી સલૌની, ગજ્ગોની મૃગ છૌની નૈન
કોકિલ કલ બેની યો, રિઝેની રાસ રાચેકી
જ્યાં દિનસે ઉદ્ધવમેં, ન કહી બાત માધવકી
તાદિનસે સુધો ઓપે, સુન તીન સાચેંકી
કહે કરનેશ બેસ, થોરી પે ન ભોરી લેશ
ગજવી ગુજારો બેસ, તાસમે તમાસેકી
કરૌજો કરારસો, સુનીએ મોરાર મેરી
જોમે સુનારતો, સુનના લઉં સાચેંકી

13 October 2010

કવિ કરનેશ : Poet Karnesh

“કર્ણાભરણ” “શ્રુતિ ભૂષણ” અને “ભૂપ ભૂષણ” ગ્રંથનાં કર્તા કવિ કરનેશનો જન્મ બ્રમ્હભટ્ (બારોટ) જ્ઞાતિમાં થયો હતો તેઓ અસલી – ફતેહપુરનાં વતની હતાં તેમ માનવામાં આવે છે, તે પોતાની કવિતામાં દુર્જનને આ રીતે દાટે છે .

“ખાત હે હરામ દામ, કરત હરામ કામ
ધામ ધામ તીનહીકે, અપાશય છાવેગા
દોઝખપે જેહે તબ, કાટી કાટી કીડે ખાહે
ખોપરીકો ગુડ કાટ, ટોટીન ઉંડાવેગે
કહે “કરનેશ” અબે, ઘુસનીતે બાજી તજૈ
રોજો નિવાજ અંત, યમ કાઢી લાવેગે
કવીનકે મામલેમે, કરે જૌન ખામી તૌન
નિમક હરામી મરે, કફન ન પાવેગે”

કવિ કરણ : Poet Karan

કવિ કરણનો જન્મ બ્રમ્હભટ (બારોટ) જ્ઞાતિમાં થયો હતો તેનો જન્મ સ્થળ વિષે માહિતી મળી નથી પણ તેમણે અભયસિંહ રાઠોડની અજ્ઞાનુસાર “સુર્ય પ્રકાશ” નામક ગ્રંથ રચ્યો છે. તેણે ગ્રીષ્મ ઋતુનું વર્ણન આ રીતે કર્યું છે.

કવિતા : ચંડ કર ઝરન, ઝકોરત સરોપ પ્રૌન
તોરત તમાલ ગણ, મંદ દિન ભરોસો
ધર્મ કે ધારાની ગીરી, ટમકે પ્રતાપ જાગે
દેખત મજેજ રાજ, જગત નિહારોસો
તરુ ક્ષીણ ચ્ય, સર સખત સમુદ્ર બન
“કરણ” બિચારી દેખો, અતાપ અંગારા સો
છાવત ગગન ધૂળ, ધાવત ધધાત આપે
 માપ ચઢી ગ્રીષ્મ, મયંદ માત્વારો સો.

કવિ કમાલ (બીજા) : Poet Kamaal (Sec.)

આ કવિ કમાલ અક્બરશાહના વજીર બીરબલ અથવા બલવીરના પુત્ર હતાં. જયારે બલવીરનો સ્વર્ગવાસ થયો, પણ શાહનું ફરમાન હતું કે બીરબલના મૃત્યુના ખબર મને આપશે તેની હું જીભ ખેચીશ ! પણ બીરબલના મૃત્યુના ખબર શાહને આપવા કમાલ આવે છે. શાહ કમાલને- બીરબલના ખબર પૂછે છે ત્યારે કમાલ નીચેના દુહામાં બીરબલના મૃત્યુનો સંકેત કરે છે.

દુહો : બીરબલસે બાતા ગઈ, ગઈ ખાલકી ખાલ
મોતાનકા પાણી વે ગયા, રહ્યા માલ કમાલ.

કવિ કમાલ : Poet Kamaal

કવિ કમાલ એટલે મહાત્મા કબીરજી ના પુત્ર તેઓ પિતાજીની સાથે રહી. સાધુ સેવામાં સમય નિર્ગમન કરતાં તેઓ નીચેના ઝૂલણા છંદમાં બતાવે છે કે અંતે તો જીવના સંગથી કરમ અને ધરમ છે. આ રહી તેની સાબિતી:

છંદ ઝૂલણા : જીકર કર જીકર કર ફિકર કુ દુર કર,
બૈઠ ચોગાન બીચ બંધ તાટી.
અલકને ખલકકુ કુલ જોકી પેદા કીયા,
અંત હો જાયગી ખાખ માટી.
મીર ઉમરાવ ઘડી ચરકે પહર્મે,
ઉઠકર ચલે દરબાર હાથી.
કહત “કમાલ” કબીર્કા બાલકા,
કરમ ‍‍‌અરુ ધરમ દોસંગ સાથી.

ભક્ત કવિ મહાત્મા કબીર : Poet Kabir

સંત કબીરનું નામ તો આખા ભારતમાં મશહુર છે. તે ધર્મ પ્રવર્તક મહાત્મા કવિ કશી નિવાસી હતાં તેમ માનવામાં આવે છે. જે કબીર પંથના સ્થાપક છે. તેને “કબીર કસોટી” નામના ગ્રંથમાં તેઓ જન્મ સં. ૧૪૫૫ અને મૃત્યુ ૧૫૭૫ માં બતાવેલ છે.
         તેઓનું માનવું છે. આ અખિલ બ્રમ્હાંડમાં કર્મ ની રેખમાં મેખ મારવા કોઈ સમરથી નથી. તે આ ઝુલણા છંદની એક કડીમાં સાબિત કરવા માગે છે.

છંદ ઝૂલણા : ભક્ત ભગવંત કે શેષ મહિમા કરે,
ભીખકે શિરપે ધ્યાન ધારે.
કમલકો છેદકે બ્રામ્હકો ભેદકે,
કામકો જીતકે ક્રોધ અસવાર હે,
ગગન ચઢ સાધકે કાલ ટારે,
કહત કહત “કબીર” એ નાહી કોઈ લખ્યો
કર્મકી રેખમેં મેખ મારે,

કવિ કાન (બીજા) : Poet Kaan (Sec.)

આ કવિ કાન નો જન્મ કાઠીયાવાડના બરવાળા-ગળથ ગામમાં ચરણ જ્ઞાતિમાં સં. ૧૯૪૧ માં થયો હતો. તેને મોણીયાવાળા આઈ નાગબાઈનાં ઇતહાસ રૂપે “નાગઈ પુરાણ” નામના ગ્રંથની રચના કરી છે. તે માતાની સ્તુતિ આ રીતે કરે છે.

છપ્પય :- આધ્ય શક્તિ હિંગલાજ, વાહન રથ હાંકો વેળા
રીંછડે ચડી રવરાય, પરમેશ્વરી આવો પેલા
મયુરે ચડી મહમાય, હાલજો સબ દુખ હર
ચામુંડા હાલો ભૂતે ચડી, કાયમ સુખ અડકા કરવા.
જશ રહો કહું કાયમ જગત, કવિગુણ ગયો ગ્રંથ કઈ
કર જોડ એમ “કનરાજ” કે, જૈ જૈ જૈ જુગતંબ જઈ

કવિ કાન (પહેલા)‍ : Poet Kaan (First)

કવિ કાન વિષે માહિતી વધારે મળતી નથી, પણ એટલું અનુમાન થાય છે કે તેઓ તેને નીચેના કુંડલિયામાં નફ્ફટ  નારી ની નફરત આ રીતે કરે છે.
કુંડલિઓ- “રંડી મિત્ર ન કિજીયે, અક્કલ ભ્રષ્ટ હો જાય.
ભક્તિ ગુમાવે ઇષ્ટની, જીવત નરકુ ખાય.
જીત ન કુ ખાય, જહાં લગ હોય અસંગા
વા તક નરકો નેહ, પલંગ પર કરે પ્રસંગા
કથે સુકવિયા “કાન” રહે સંતો એ ભંડી
અક્કલ ભ્રષ્ટ હો જાય, મિત્ર નહિ કરના રંડી

26 September 2010

કવિ અંબિકાદત્ત : Poet AmbikaDatt

કવિ અંબિકાદત્તજી પંડિતનો જન્મ જયપુરમાં: સં ૧૯૧૫મા થયો હતો તેમના પિતાજી દુર્ગોદત્તજી પણ કવિ હતા. અંબિકાદત્તજી દસ વર્ષની નાની વયમાં જ કવિતા કરતા તેઓ હિદી, સંસ્કૃત, ઇંગ્લીશ વિગેરે ભાષા જાણતા હતાં તેઓ “વૈષ્ણ પત્રિકા”નામે માસિક પણ ચલાવતા હતાં. તેઓ મહાત્મા તુલસીદાસની પ્રશંશા નીચેની કવિત માં કરે છે.

“ડગર ડગર અરુ, નગર નગર માહીં
કહાની પસ્સારી રામચરિત અવલીકી
કહે કવિ “અંબાદત્ત” રામહિ કી લીલનસો
ભરીદીની ભીરસબે, ચહલી પહલકી
શુદ્રને તે બ્રહ્મનલ, મુરખ તે પંડિતલો
રસના ડુલાઈ સબે, જી જે બલિ બલિકી
જમકો ભાગાય. પાપ પુંજકો નાશાય આજ
તુલસી ગુસાઈ નાક, કાટી લીની કલીકોકી.

કવિ ઉમરખાન : Poet Umarkhaan

ચારણ જ્ઞાતિમાં જન્મેલા આ કવિ જીધપુર – મારવાડની આસપાસ રહેતા હતા. તેને પૈસાની પ્રસંશામાં “કલદાર અશ્ઠક” અને રામ સ્નેહી સાધુની નિંદામાં એક ગ્રંથ લખ્યો છે. તેઓ સં ૧૯૬૦ સુધી હતા. તેવું માનવામાં આવે છે. તેને પ્રાચીન કાળમાં મોટા ચમરબંધીની પણ દારુએ કેવી દુર્દશા કરી છે તે આ નીચેની કવિતામાં કવિની મનોવેદના ઠાલવી છે.

“પીથાલકો ખેત પાર્યો, મહમદકો માન માર્યો
બુધ્ધી સિંહ કો બીગર્યો, નીકે નિર્ધારો માં
ખુન બિન જીત ખોયો, ડુંગર સિંહ કો ડુબોયો
જોરકો મરણ જોયો, હીમે માંઝ હારો મી.
તખ્તકો કીનો તંગ, સજ્જનકો મૃત્યુ સંગ
કોટા પતીકો અપંગ, “ઉમર” ઉતચ્ચારો મૈ
તોષ, પોષ, ઓશ મારું કહે અફસોસ કોસ
હાય “દારૂ” તેરે દોષ, કહાલો પોકારું મૈ.

21 September 2010

કવિ ઉધ્ધવ અથવા ઓધડ : Poet Uddhav or Odhad

આ કવિનો જન્મ કાઠીયાવાડનાં લખતર ગામમાં ઓદીચ્ય બ્રામ્હણ જ્ઞાતિમાં થયો હતો. તેઓએ લખતર દરબાર કર્ણસિંહજીનાં નામે “કર્ણજકતમણી” “કુકવી કુઠાર” નામના ગ્રંથ લખ્યા છે.

“સોહે શીશ સારી રંગા, દોયલી કી જાકુ ચારુ
ખેલાત હે કાન્હ હોય, ચાર લીસી દેખિયે
કીને આઠ દુનેઓ, છ દુનિ લસે અંગનમેં
તેરહ કે દુને લહી, સહીત વિશેખીયે
જાતકી તો ગુજરી હે, ચાલીસ ઓ ચાલી ચલી
દુનેકી છયાલી સલી. ઐસી અવરેખીયે.
દુનેકી છયાલી સલી, એનને ઉમેન વારી.
પાંચ વીસ દુમે, એક તાકો કરી લેખીએ.”

કવિ ભક્ત ઈશરદાનજી : Poet Bhakta Ishardanji

ભક્ત કવિ ઈશર બારોટનો જન્મ મારવાડમાં ભાદ્રેસ ગામે ચારણ જ્ઞાતિમાં ૧૫૧૫ માં થયો હતો. તે પછી જામરાવળની મુલાકાત પછી જામનગર પાસેનાં સંચાણા ગામે રહ્યા હતાં. તેણે ભક્તિ રસ સાબર “હરિરસ” અને “દેવિયાણ” નામે ગ્રંથ લખ્યા છે, તેઓ આ ચાર ચરણના દુહામાં પણ કેટલું બધું કે છે.

“ભાગ્ય બડા તો રામ ભજ; વખત બડા કછુ દેહ,
અકલબડી ઉપકાર કર, દેહ ધર્યા ફળ એહ”

કવિ ઇન્દુ અથવા બાલમુકુન્દલાલજી : Poet Indra or Balmukundlalji

આ કવિ વિષે એટલું જાણવા મળું છે કે તેઓ મથુરામાં રહેતા હતાં અને તેઓ સવંત ૧૭૭૬ સુધી હતાં. આ છે તેની કવિતાઓ નો નમુનો.

"શોભાવત સરસ, સરોવર સુવાસપુર
સુખકો સમુર, સદા શોભે શોભે ભારીમેં
મૃદુ કર કમળ, કુમોદ કુલ કામ ભરે
ફૂલે અભિરામ ચહું, ઔર ચિત્ ચાહીએ.
તામે ઇન્દુ કંજ્દલ, માંજ સાંજ હિતે બંક
હે કે જળ રૂપ લસે, લસણ નિહારીયે
શુકતા હે કે મુક્ત હે કે, ઉકત યોં સમાજે રાજ
કબુ કમનીય "ઇન્દુ" નીલમની થારીમે"

05 September 2010

કવિ અલરાજ : Poet Alraaz

            કુંભાજી ની દેરડી પાસેના સેનાલીગામનાં વતની કવિ અલરાજ અથવા અલાભાઈનો જન્મ ચારણજ્ઞાતિમાં થયો હતો. તેણે “અમર વિલાસ” ગ્રંથ લખ્યો છે. સારા કામમાં ઢીલ ન કરવા અંગેનો આ છે તેની રચનાઓ છપ્પ્ય ની એક ઝલક.

“રાણે સંગે રીત, ઢીલ રણમાં બહુ ધાઈ
સાહસ બાબર સાથ, હિંમત પણ ગયો તે હારી
શુર સદાશિવરાવ, પાનીપત ઢીલ પસારી
અબ્દાલીદળ એમ, મહાબળ નાખ્યો મારી
જગસરે કૈંક હર્યા જુવો: વેદ પ્રમાણ વકીલથી
”અલ્રાજ” કહે આ જગતમાં ધાર્યું બગડે ઢીલથી”